Nhận định được đưa ra tại cuộc họp do Sở Thương mại TP HCM chủ trì sáng 27/4 giữa lúc giá gạo trên thị trường thành phố bị đẩy lên mức kỷ lục và nhiều người dân đổ đi mua tích trữ.

Giá gạo trong mấy ngày qua bị đội lên rất cao, có loại tăng giá 200%. Ảnh: Thiên Chương

Ông Trương Thanh Phong, Chủ tịch Hiệp hội lương thực Việt Nam (VFA) cho biết, nguyên nhân chính gây nên sự biến động mạnh về giá gạo như hai ngày nay là do đầu cơ, ghim hàng chờ giá tăng cao hơn nữa mới bán. Chính vì vậy, tại một số cửa hàng bán gạo đã thay đổi giá liên tục, thậm chí đóng cửa không bán.

Ông Phạm Hoàng Hà, Giám đốc Sở Thương Mại TP HCM cho biết, Sở đã rà soát lại và phát hiện nhiều doanh nghiệp không có chức năng xuất khẩu gạo nhưng vẫn gom hàng dự trữ. Tuy nhiên, ông Hà giải thích, trong quá trình điều tra, chưa thể công bố danh sách này. Ngoài ra, những doanh nghiệp nào thu gom gạo trái phép với số lượng lớn sẽ bị truy tố về tội đầu cơ hàng hóa.

Một nguyên nhân nữa, theo ông Tư Phỉ - chủ một vựa gạo ở thị xã Sa Đéc, Đồng Tháp - do tình hình giá gạo gần đây tăng liên tục, nên nông dân có tâm lý cất lúa giữ gạo chờ thời.

Chuyên gia kinh tế, ông Vũ Thành Tự Anh còn cho biết thêm, việc giá gạo tăng ở nhiều nước trên thế giới, khủng hoảng lương thực... đã lan sang tâm lý của người Việt Nam. Người ta đang lo sợ bản thân mình cũng như vậy, chính vì nỗi lo đó mà tâm lý dự trữ hàng không bán của người dân dẫn đến thiếu hụt tạm thời, đẩy giá gạo lên cao. Tuy nhiên, một số người đã lợi dụng tình hình trục lợi cho bản thân, đầu cơ, tăng giá bán. 

Không loại trừ khả năng thỏa thuận ngầm trong hệ thống phân phối lúc gạo đã tác động đến việc tăng giá, tạo cơn sốt giá giả tạo, Viện phó viện kinh tế, ông Đinh Sơn Hùng khẳng định.

Nhiều ý kiến khẳng định "cơn sốt gạo" chỉ là ảo. Trao đổi với VnExpress, Phó giám đốc Sở Kế hoạch & đầu tư tỉnh Tiền Giang, ông Phạm Văn Trọng cho biết, năm qua tỉnh thu hoạch hơn 2,5 triệu tấn gạo, lượng gạo đã tiêu thụ chiếm khoảng 1,5 triệu tấn. Như vậy hiện vẫn còn hơn một triệu tấn gạo lưu giữ trong kho chờ đưa ra thị trường, nên không thể có tình trạng thiếu gạo.

Người dân đổ xô đi mua gạo tích trữ sáng 27/4. Ảnh: Thiên Chương

Ông Nguyễn Văn Phòng, Phó chủ tịch UBND tỉnh Tiền Giang cũng khẳng định, lượng gạo dự trữ trong dân vẫn còn rất dồi dào, vụ mùa đông xuân nông dân thu hoạch ổn định, không lý do gì xảy ra hiện người dân không có gạo ăn.

Để đối phó với tình hình gây bất ổn dư luận như hiện tại, trong chiều hôm qua hệ thống siêu thị Co-opmart được tiếp ứng ngay 2.000 tấn gạo, như vậy, hôm nay lượng gạo tại thành phố sẽ "mênh mông", đảm bảo đủ nhu cầu tiêu dùng cho người dân.

Sở dĩ trong ngày 27/4, siêu thị Coopmart chỉ bán giới hạn cho mỗi người 10 kg gạo vì rơi vào ngày nghỉ, nhu cầu đi mua sắm của các bà nội trợ tăng hơn ngày thường. Hơn nữa, lại bị tác động bởi thông tin trên khiến sức cầu gạo tăng đột biến, và để đối phó tình hình, siêu thị phải giới hạn số lượng bán ra là điều dễ hiểu.

"Hiện bất cứ nơi nào có yêu cầu cung ứng, Hiệp hội lương thực Việt Nam sẽ nhanh chóng tiếp ứng", ông Phong khẳng định.

Các chuyên gia kinh tế nhận định, giải pháp tốt nhất hiện thời là Nhà nước đưa ra thông điệp dứt khoát, rõ ràng, có độ tin cậy cao về: lượng dự trữ, lượng bình ổn an ninh lương thực quốc gia. Từ những thông số đó, người dân không hoang mang, lo sợ thiếu lương thực, đánh tan yếu tố tâm lý đang đè nặng họ.

Khi thị trường bình ổn lại, những nơi bán với giá tăng hơn 200% tự khắc sẽ không còn tồn tại nữa.